दरवर्षी २५ जानेवारी हा दिवस भारतात ‘राष्ट्रीय पर्यटन दिन’ म्हणून साजरा केला जातो. पर्यटनाच्या माध्यमातून देशाचा सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि नैसर्गिक वारसा जपणे, स्थानिक अर्थव्यवस्थेला चालना देणे आणि जागतिक स्तरावर भारताची ओळख अधिक भक्कम करणे, हा यामागचा मूलभूत उद्देश आहे. पर्यटन म्हणजे केवळ प्रवास नव्हे; तो संस्कृतीचा संवाद आहे, इतिहासाची ओळख आहे, निसर्गाशी नातं आहे आणि माणसांमधील संवेदनशील संबंधांचा सेतू आहे.
यावर्षी पुण्याच्या दृष्टीने हा दिवस अत्यंत खास, अभिमानास्पद आणि ऐतिहासिक ठरणार आहे. कारण २३ जानेवारी रोजी जिल्हा प्रशासनाच्या अभूतपूर्व नियोजनाने यशस्वीरीत्या पार पडलेल्या ‘बजाज पुणे ग्रँड टूर २०२६’ या आंतरराष्ट्रीय सायकलिंग स्पर्धेने पुणे जिल्ह्याच्या पर्यटन क्षेत्राला केवळ नवी दिशा दिली नाही, तर त्याला थेट जागतिक व्यासपीठावर नेण्याची ठोस पायाभरणी केली आहे. ही स्पर्धा क्रीडाक्षेत्रापुरती मर्यादित न राहता पुण्याच्या इतिहास, संस्कृती, निसर्ग, शेती, ग्रामीण जीवनशैली आणि आधुनिक पायाभूत सुविधांचा एक भव्य जागतिक ‘शोकेस’ ठरणार आहे.
आजवर पुणे हे शिक्षणाचे माहेरघर, आयटी हब, सांस्कृतिक राजधानी आणि औद्योगिक केंद्र म्हणून ओळखले जात होते. मात्र ‘पुणे ग्रँड टूर’ नंतर पुण्याची ओळख एका ‘ग्लोबल टुरिझम डेस्टिनेशन’ म्हणून ठामपणे आकार घेणार आहे. ही केवळ प्रतिमाबदलाची प्रक्रिया नसून, संपूर्ण पर्यटन अर्थव्यवस्थेच्या नव्या पर्वाची सुरुवात ठरणार आहे.
पुणे जिल्ह्याचा इतिहास हा केवळ महाराष्ट्रापुरता मर्यादित नाही, तर तो संपूर्ण जगाच्या अभ्यासाचा विषय राहिला आहे. स्वराज्य उभारणीची गाथा, छत्रपती शिवाजी महाराजांचे राजकीय दूरदृष्टीत्व, छत्रपती संभाजी महाराजांचे बलिदान, मावळ्यांचे पराक्रम, किल्ल्यांवरील संघर्ष आणि गनिमी काव्याची रणनिती…हे सारे इतिहासाचे अध्याय जागतिक पातळीवर अभ्यासले जातात. ‘ग्रँड टूर’च्या निमित्ताने हा इतिहास पुस्तकांपुरता न राहता प्रत्यक्ष भूप्रदेशावर अनुभवता येईल, अशा स्वरूपात जागतिक प्रेक्षकांसमोर पोहोचणार आहे.
पुरंदरचा वारसा हे याचे प्रभावी उदाहरण ठरणार आहे. पुरंदर म्हणजे केवळ एक किल्ला नव्हे, तर स्वराज्याच्या इतिहासाचा जिवंत दस्तऐवज आहे. छत्रपती संभाजी महाराजांचे जन्मस्थान असलेला हा परिसर छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या आयुष्यातील अनेक निर्णायक घटनांचा साक्षीदार आहे.
