आपल्यापैकी प्रत्येकाला कधीतरी हा प्रश्न नक्कीच पडला असेल की, जर आपली भारतीय संस्कृती आणि सनातन धर्म इतका प्राचीन आहे, तर मग इंग्रजी वर्षाच्या तुलनेत आपली गणना मागे का दिसते? अनेकदा आपला सखोल अभ्यास नसल्यामुळे किंवा पुरेशी माहिती नसल्यामुळे, काही समाजकंटक लोक हिंदू समाजाबद्दल भ्रम पसरवण्याचे काम करतात. “तुमचे कॅलेंडर तर अजून दोन हजार वर्षे सुद्धा पूर्ण करू शकले नाही,” अशा प्रकारची विधाने करून आपल्या प्राचीनतेवर प्रश्नचिन्ह उभे केले जाते. दुर्दैवाने, योग्य माहिती नसल्यामुळे आपणही कधीकधी त्यांच्या बोलण्यावर विश्वास ठेवतो. आज आपण याच प्रश्नाचे सविस्तर आणि शास्त्रोक्त उत्तर शोधणार आहोत.
गोंधळ कुठे होतो?
मुळात इंग्रजी कॅलेंडर आणि भारतीय पंचांग यांच्या सुरुवातीचे ‘बिंदू’ वेगळे आहेत. इंग्रजी वर्ष (२०२६) हे येशू ख्रिस्तांच्या जन्मापासून मोजले जाते. मात्र, भारतीय कालगणना ही केवळ एका घटनेवर अवलंबून नाही.
१. शालिवाहन शक (१८४८): हे वर्ष राजा शालिवाहन याने शत्रूवर मिळवलेल्या विजयाचे प्रतीक आहे. हे इसवी सन ७८ मध्ये सुरू झाले. म्हणून आज आपण २०२६ मधून ७८ वजा केले की १८४८ या आकड्यावर पोहोचतो. हे आपल्या विजयाचे वर्ष आहे, धर्माच्या सुरुवातीचे नाही!
२. विक्रम संवत (२०८३): राजा विक्रमादित्याने सुरू केलेले हे वर्ष इंग्रजी सालापेक्षा ५७ वर्षे पुढे आहे.
